Digitaal dagboek

Lees hier onze spannede verhalen

75 jaar bevrijding

by Jacqueline Boelens on 08/09/2019

Kalender 2019-2020

September 1944

Op 6 juni 1944 landen de geallieerden in Normandië, maar het duurt nog tot 2 september vooraleer Mons als eerste stad van België bevrijd wordt. In de volgende dagen bevrijden Britse (met o.m. de Belgische brigade Piron) en Amerikaanse troepen ook Brussel, Antwerpen en Luik. Intussen trekken Polen en Canadezen door West- en Oost-Vlaanderen. Ook het Belgische verzet speelt een belangrijke rol.

Market Garden

Midden september begint de operatie Market Garden, met als doel door Nederland rond de Duitse Westwall te trekken. Deze combineert meerdere luchtlandingen (Market) met een landoffensief (Garden) vanaf Leopoldsburg. De operatie mislukt gedeeltelijk doordat de Nederrijn bij Arnhem niet kan overgestoken worden (‘A bridge too far’).

Slag om de Schelde

Een groot probleem is dat de bevoorradingslijnen vanaf de Franse kust veel te lang zijn. De vrijmaking van de (Wester)schelde en de haven van Antwerpen is de cruciale oplossing. Er volgt een hevige strijd om de Scheldemonding en voor de Belgische en Nederlandse kust. In deze gevechten spelen de Canadezen een belangrijke rol. Pas op 28 november 1944 kunnen de eerste geallieerde schepen in Antwerpen aanleggen. Maar de Duitsers geven zich niet gewonnen en zaaien terreur met hun nieuwe V1 en V2 ‘Vergeltungswaffe’.

Ardennenoffensief

Vanaf 16 december 1944 proberen de Duitsers ook met een groot offensief vanuit de Ardennen om Antwerpen terug te grijpen, de zogenaamde ‘Battle of the Bulge’. De Duitse belegering van Bastogne wordt legendarisch en nog meer het Amerikaanse antwoord op de vraag tot overgave: ‘Nuts!’ Het duurt nog tot eind januari 1945 vooraleer de geallieerden het gros van de Duitse vooruitgang tenietgedaan hebben. Vanaf dan zijn de Duitsers overal aan het front in het defensief. De geallieerde opmars in Duitsland kan nu eindelijk vooruitgaan.

Bevrijding van de Kampen

Intussen wordt met de bevrijding van de concentratie- en uitroeiingskampen de ongeziene omvang van de nazigruwelen duidelijk. Vooral de bevrijding van Auschwitz-Birkenau op 27 januari 1945 leidt tot grote verontwaardiging. Vanuit de kazerne Dossin in Mechelen waren 25.274 Joden en 354 Roma gedeporteerd. Daarvan zijn er bij de bevrijding van de kampen nog slechts 1.395 in leven. Ook van de meer dan 3.600 (vooral) verzetslieden die in het doorgangskamp van Breendonk gepasseerd zijn, heeft de helft de oorlog niet overleefd.

Einde van Wereldoorlog II

Op 8 mei 1945 capituleert nazi-Duitsland en is de Tweede Wereldoorlog in Europa voorbij. Daarna volgt een turbulente periode van repressie, het rouwen om de doden en wederopbouw.

75 jaar later

Tussen 8 mei 2019 en 8 mei 2020 wordt de bevrijding van België en het einde van de Tweede Wereldoorlog officieel herdacht. Het vieren van de herwonnen vrijheid is een centrale focus evenals het doorgeven van de herinneringen van zij die de oorlog meegemaakt hebben aan zij die veel later geboren zijn als leidraad voor de toekomst.

Alle bestuursniveaus werken samen aan dit herdenkingsprogramma, gecoördineerd door het War Heritage Institute. Maar we kunnen dit niet alleen, we hebben ook jou nodig. Kijk aan welke herdenkingen jij wenst deel te nemen en contacteer één van onze partners. Samen zorgen we ervoor dat de gebeurtenissen van 75 jaar geleden nooit vergeten worden.

Tentoonstellingen

Vanaf 09/05/2019 Brussel (Koninklijk Legermuseum)
‘Oorlog. Bezetting. Bevrijding.’, prestigieuze nationale expo over Wereldoorlog II op 3.000 m² | www.belgiumremembers44-45.be
Vanaf 29/01/2019 Brussel – Poperinge – Roulers –
Aalter – Tielt – Lommel – Sint-Niklaas –Merksplas
‘Gepantserde vleugels’, rondreizende expo over de Polen en de bevrijding van België
Vanaf 05/2019 Bastogne (Bastogne War Museum)
‘Art Liberty – Van de Berlijnse Muur tot Street art’, gratis buitententoonstelling | www.bastognewarmuseum.be
Vanaf 08/06/2019 Zeebrugge (Seafront)
‘Operatie Noordzee 1944-‘45’, expo over de oorlog op zee en de strijd om de
Scheldemonding | www.seafront.be | www.belgiancoast.co.uk/seafront
Vanaf 08/2019 Mons (Mons Memorial Museum)
Een meeslepende ervaring over de bevrijding van Mons in 1944 | www.monsmemorialmuseum.mons.be
Vanaf 09/2019 Brussel (Sint-Gorikshallen)
Fototentoonstelling over de bevrijding van Brussel Hoofdstedelijk Gewest | www.sintgorikshallen.be
Vanaf 09/2019 Antwerpen (FelixArchief)
Expo over de bevrijding van Antwerpen en de nasleep, 1944-45 | www.vredescentrum.be | www.antwerpenherdenkt.be
Vanaf 25/10/2019 Mechelen (Kazerne Dossin)
‘Auschwitz.camp’, tentoonstelling over de complexe geschiedenis van het
uitroeiingskamp Auschwitz en zijn omgeving | www.kazernedossin.eu

Evenementen

21/07/2019 Brussel
Nationaal defilé in het teken van 75 jaar Bevrijding | www.belgiumremembers44-45.be
31/08 – 13/09/2019
Mons – Ath – Enghien – Halle – Brussel – Vilvoorde – Mechelen –
Breendonk – Willebroek – Boom – Antwerpen – Brasschaat – Brecht –
Turnhout – Geel – Leopoldsbrug
‘Bevrijdingskolonne Noord’, unieke tocht door België met 50 historische voertuigen en verschillende herdenkingsevenementen |
www.belgiumremembers44-45.be
31/08 – 01/09/2019 Mons
Herdenkingsweekend: samenbrengen van militaire voertuigen van de Tweede Wereldoorlog, inhuldiging van een Sherman-tank bij het Mons Memorial Museum, bevrijdingsbal en officiële herdenking op de Grote Markt | www.monsmemorialmuseum.mons.be | www.mons.be
06/09 – 08/09/2019 Antwerpen
Internationaal driedaags totaalprogramma, beginnend op vrijdag, ter herdenking van de talloze slachtoffers en het vieren van de democratie. Zaterdag zal een grote vrijheidsparade door de stad rijden met een overvlucht van historische vliegtuigen en een ‘parade of sail’ van schepen op de Schelde. Op de Grote Markt komt een klank- en lichtspektakel en op de Groenplaats is er een bevrijdingsbal. Zondag worden de protocollaire plechtigheden gehouden. Tijdens het hele weekend staat op de Scheldekaaien een bevrijdingsdorp | www.antwerpenherdenkt.be
Ook elders in het land in dit weekend tal van herdenkingen, o.m. in de provincies Antwerpen en Luik | www.belgiumremembers44-45.be | www.liegetourisme.be | www.scheldeland.be | www.kempen.be
13/09 – 15/09/2019 Leopoldsburg
Herdenking van het begin van de Operatie Market Garden met een
officiële plechtigheid, de jaarlijkse Sanicole International Air show en ‘De Grote Rappèl²’, een uniek historisch muziektheaterspektakel. Op zaterdag vertrekt hier ook een internationale historische voertuigenkolonne naar Nijmegen | www.degroterappel.be
18/09/2019 Willebroek (Fort van Breendonk)
75ste herdenking van de slachtoffers van Auffanglager Breendonk | www.breendonk.be

Jacqueline Boelens75 jaar bevrijding