Digitaal dagboek

Lees hier onze spannede verhalen

Geschiedenis – De bloemen van het Ijzerfront

by Jacqueline Boelens on 14/11/2018

Gedragen op 11 november: klaprozen, korenbloemen of margrietjes, als herdenking aan weleer

Symbolen, verzachtend, zoals de kalmte na het tumult; kwetsbaar zoals het leven, zich verspreidend onder het grote leed, ziehier het concept van de Engelse klaproos, de Franse korenbloem en het Belgisch madeliefje, die de gewonden en gesneuvelden van de Grote Oorlog eren.

Wij geven U een kort overzicht van hun oorsprong.

  1. De Engelse klaproos  De Engelse klaproos

In zijn beroemd gedicht “In Flanders Fields” (op het Veld van Eer) stelt Lt-Kol John McCrae, een Canadese militaire dokter, de gelijkenis vast tussen de klaprozen en het slagveld.

Maar waarom heeft men de klaproos gekozen? Ze herbloeiden in de slechtste slagvelden van de Somme en Vlaanderen, de rode kleur identificeert zich met het bloed dat vergoten werd in de loopgravenoorlog. Daardoor werden de klaprozen snel het symbool voor de, op het slagveld, gesneuvelde soldaten.

Mevrouw Moina Michael was zeer ontroerd door dit gedicht uit 1915. Ze richtte een traditie op die zich verderzette in de landen van de Commonwealth.

De kollebloemen van Vlaanderen

Vlaanderens hart bloedt in zijn kollebloemen open,
tussen de kruisjes door, die, rij naast rij geplant,
het simpel teeken zijn, waaronder wij steeds hoopen,
dat onze milde dood de vree werd voor dit land.
Bij rooden dageraad volgden wij in het blauwe
den zoeten leeuwerik, wiens jubel werd gestoord
door schroot en vloek en klacht. Tot men ons kwam houwen
en op dit Vlaamsche veld ons streven werd gesmoord.
Gij, die nu na ons leeft, wij reiken u de toortsen,
verheft ze naar het licht, elk roepe een nieuwen held:
verbreekt gij onze trouw, dan wordt in wreedste koortsen
ons ’t heilig verbod te slapen in dit veld:
in elke kollebloem zouden wij blijvend bloeden!

(De eerste Nederlandse vertaling in 1919: In Flanders Fields, door Rachel Schaballie)

Ieder jaar, vanaf eind oktober, worden de papieren klaprozen te koop aangeboden gedurende de “Poppy Appel” en worden op de kledij gedragen tot 11 november, als getuigenis voor diegenen die geleden hebben in de Eerste Wereldoorlog.

Deze bloemen weren gemaakt door mindervaliden in een fabriek in Richmond, om geld in te zamelen voor het Royal British Legion. Het goede doel steunt de families van de gewonde of gedode soldaten in gewapende conflicten, oude en nieuwe, (Irak, Afghanistan, …).

Doordat talrijke invloedrijke personen, journalisten, politici, Koninklijke families, enzovoort, de pins dragen, zijn ze een zichtbaar voorbeeld voor de verderzetting van deze traditie.

  1. De Franse korenbloem

Korenbloem was de bijnaam gegeven door de Franse “poilus” ( de door de strijd geharde soldaten) aan de nieuwkomers in hun onberispelijk hemelsblauw uniform, een mengeling van blauwe, rode en witte wol.

Het nieuw uniform vervangt het blauw ijzergrijs kapuniform en de rood gepigmenteerde broeken en kepies.

De eerste leveringen van uniformen van deze kleur kwamen eind september 1914 bij de troepen aan. Het duurde bijna een jaar, een periode van kledij schaarste, vooraleer gans het Franse leger bevoorraad was.

Emmanuel Macron en François Hollande

In 1925 werd de bijnaam een kenteken, een initiatief van twee verpleegsters: Charlotte Malleterre en Suzanne Leenhardt, die de Franse korenbloem creeërden om fondsen te werven om de verminkten van de Grote Oorlog te steunen. Deze kentekens werden gemaakt in instellingen voor personen met een handicap. Deze traditie ging verloren maar kwam terug in 2012 nadat Nicolas Sarkozy een wet opstelde dat 11 november de herdenking is voor alle gesneuvelden voor Frankrijk en niet enkel die van de Eerste Wereldoorlog.

De huidige Franse President Emmanuel Macron en de ex-president François Hollande dragen het korenbloempje in hun knoopsgat ter herinnering op 11 november 2016.

Emmanuel Macron en François Hollande

  1. Het Belgisch madeliefje

Ieder land verkoopt zijn bloem ten voordele van de oorlogsslachtoffers. De volgende zijn ons niet meer bekend maar herinner U de lelie van Italië, de pioen van ex-Joegoslavië, het viooltje van Roemenië, alsook de anjer van Portugal. Volgens Walter Lelièvre is de klaproos het meest bekend, mede door het peterschap van Ieper door de Commonwealth die langzamerhand een universele bekendheid gekregen heeft en is het Belgisch madeliefje vergeten. De Belgische regering zou echter de traditie van het Belgisch madeliefje willen verder zetten want het is het madeliefje die in 2014 op de graven van de militaire begraafplaats te Ramskapelle werden neergelegd.

Militaire begraafplaats te Ramskapelle

Het is deze oproep voor vrede, gesymboliseerd door de overheersende witte kleur van de bloem, die maakt dat ze officieel het symbool werd in de jaren 1930. Onder de bescherming van de Prinses de Mérode, geboren als Prinses de la Bauffremont Courtenay, stichtte de Intergeallieerde Federatie van Oud-strijders van de Ijzer (FIDAC) een fonds voor hulp aan oud-strijders.

  • Promotie van het Belgisch madeliefje

Ons provinciaal comité wenst deel te nemen aan de uitbreiding van deze traditie. Iedereen weet hoe belangrijk het is om deel te nemen aan de herdenkingsceremonieën voor hen die hun bloed vergoten hebben voor de vrijheid van hun landgenoten. Deze actie geeft zowel steun aan de Belgische regering als aan de ontwikkeling van een nationale eenheid ter herinnering aan de jaren van leed. Het comité laat ook zijn leden deelnemen aan deze dynamiek, door de aankoop van een kenteken.

Tekst: Christian Leclercq
Vertaling: Jean-Paul De Smet

Jacqueline BoelensGeschiedenis – De bloemen van het Ijzerfront